Για κάθε άνθρωπο έρχεται η ώρα, που η ζωή τον καλεί να πάρει θέση στα πράγματα. Και ανάλογα με τη θέση αυτή εξελίσσονται τα γεγονότα. "Καθένας άξιος της μοίρας του" λένε στο χωριό μου. Γι' αυτό και γω δεν πίστεψα ποτέ σε ανθρώπους - έρμαια καταστάσεων, ούτε σε ποτάμια δίχως επιστροφή. Πιστεύω στην προσωπική βούληση κι ευθύνη. Πιστεύω στο προσωπικό στίγμα και στη δυνατότητα καθενός να επιλέξει δρόμο.
Ακούω ήδη τον αντίλογο : "Είμαστε όλοι κομιστές γονιδιακών τάσεων και χαρακτηριστικών, όπως και βιωμάτων, που λειτουργούν σαν φίλτρα στη σκέψη μας¨". Συνεπώς το πώς, πότε και γιατί πράττουμε ό,τι πράττουμε σε μια δεδομένη στιγμή δεν είναι αποκλειστικά δικό μας προιον.
Επ' αυτού δε θέλω, ούτε μπορώ να μιλήσω ως ειδήμων. Σε κάθε περίπτωση, όμως, αν θέλουμε να ενηλικιωθούμε έγκαιρα, οφείλουμε να προσπαθούμε τα μέγιστα για την προσέγγιση της αυτογνωσίας. Εννοείται, επίσης, πως πολλές φορές υφιστάμεθα καταστάσεις ανεξάρτητες από τη θέλησή μας. Ακόμη κι εκεί, όμως, πιστεύω πως αργά ή γρήγορα η ζωή δίνει ένα περιθώριο, έστω κι ελάχιστο, πρωτοβουλίας.
Καταπιάνομαι με αυτό το ζήτημα, γιατί υπάρχει κάτι που μ' ενοχλεί έντονα στις ανθρώπινες συμπεριφορές. Κι αυτό δεν είναι το λάθος (πώς θα ευσταθούσε αυτό, άλλωστε!), αλλά η αδιαφορία γι' αυτό. Δεν είναι η έλλειψη αυτοελέγχου, αλλά η μη ανάληψη ευθύνης για την έλλειψη. Αν δε μ' αρέσει μια κατάσταση, οφείλω πρωτίστως στον εαυτό μου να παλεύω να την αλλάξω μέχρι να πεθάνω. Αν δε μπορώ, οφείλω -ομοίως, πρωτίστως στον εαυτό μου- να πάψω τα κλαψουρίσματα. Ο,τιδήποτε ενδιάμεσο πλησιάζει σε εξοικείωση, συνήθεια, δυσπραγία, αποφυγή και βόλεμα. Είναι αυτές οι ημι-καταστάσεις, οι λίγο-πατώ-δώ-και-λίγο-κεί, που φοβόμαστε να τις παραδεχτούμε και σφυρίζουμε μια ζωή αδιάφορα! ...Και παίρνουμε σβάρνα, εν τω μεταξύ, όποιον βρεθεί στο δρόμο μας.
Βόλεμα, το μέγα! Αξίωμα. Ε, βέβαια, ποιος θέλει τα δύσκολα; Η πράξη απαιτεί συνέπεια, πειθαρχία, ρουφά όλη την ενέργεια του προσώπου. Δοκιμάζει αντοχές σε βάθος χρόνου. Είναι μια προσωπική αναμέτρηση, πιο βαριά από κάθε τυχόν άλλη με τρίτα πρόσωπα, αφού ο ισχυρότερος αντίπαλος είναι ο εαυτός μας. Το να πάρω σαφή θέση μέσα σε θολό τοπίο αναδεικνύει διλήμματα, ζητά συγκρούσεις και ανατροπές. Είναι αποτέλεσμα αθέατης προσπάθειας στην εποχή που γεγονός χωρίς κοινοποίηση δε βιώνεται ως γεγονός. Και γι' αυτό συνήθως δεν έχει ούτε ενθαρρυντές, ούτε κλακαδόρους. Ας αφήσουμε, λοιπόν, το ηφαίστειο να κοιμάται...
Che fece .... il gran rifiuto
Σε μερικούς ανθρώπους έρχεται μια μέρα
που πρέπει το μεγάλο Ναι ή το μεγάλο το Όχι
να πούνε. Φανερώνεται αμέσως όποιος τόχει
έτοιμο μέσα του το Ναι, και λέγοντάς το πέρα
πηγαίνει στην τιμή και στην πεποίθησί του.
Ο αρνηθείς δεν μετανοιώνει. Aν ρωτιούνταν πάλι,
όχι θα ξαναέλεγε. Κι όμως τον καταβάλλει
εκείνο τ’ όχι — το σωστό — εις όλην την ζωή του
Κ.Π.Καβάφης
